رمان «دغلباز» اثر گوردون کورمن که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد، نمونهای قابل توجه از ادبیات نوجوان معاصر است که با ترکیب روایت پرتعلیق، طنز ظریف و یک بحران اخلاقی عمیق، مسئله شکلگیری هویت در دوران نوجوانی را بررسی میکند. کورمن که به دلیل مهارتش در خلق داستانهای پرریتم برای مخاطبان نوجوان شناخته میشود، در این اثر نیز داستانی ارائه میدهد که در ظاهر یک ماجرای کلاهبرداری و فرار است، اما در لایههای زیرین خود به پرسشهای بنیادینی درباره حقیقت، وفاداری و استقلال اخلاقی میپردازد. داستان حول زندگی پسری دوازدهساله به نام تری میچرخد؛ کودکی که از همان سالهای ابتدایی زندگی، در جهانی مبتنی بر فریب رشد کرده است. پدر او یک کلاهبردار حرفهای است که برای فرار از قانون و اجرای نقشههای مالی مختلف، دائما هویتهای جعلی میسازد و از شهری به شهر دیگر نقل مکان میکند. در نتیجه، تری هرگز فرصت تجربه یک زندگی عادی را نداشته است. هر مدرسه جدید برای او به معنای اجرای نقشی تازه است: گاهی دانشآموز نابغه، گاهی پسری با پیشینهای ساختگی، و گاهی دوستی که تنها هدفش نفوذ در میان خانوادههای ثروتمند برای کمک به نقشههای پدرش است. در چنین شرایطی، مرز میان واقعیت و نقش برای تری بهتدریج مبهم شده است. نقطه عطف داستان زمانی رخ میدهد که تری و پدرش به شهری کوچک نقل مکان میکنند. برخلاف تجربههای گذشته، اینبار تری در مدرسه جدید با دوستانی واقعی آشنا میشود و برای نخستینبار حس ثبات و تعلق را تجربه میکند. او درمییابد که زندگی میتواند چیزی فراتر از فرار، دروغ و نقشبازی کردن باشد. اما این تجربه کوتاه از «زندگی عادی» بهسرعت به بحرانی اخلاقی تبدیل میشود، زیرا تری متوجه میشود که هدف کلاهبرداری بزرگ بعدی پدرش دقیقا همان جامعهای است که او تازه در آن احساس تعلق کرده است. این کشف، او را در برابر انتخابی قرار میدهد که برای یک کودک دوازدهساله بسیار سنگین است: وفاداری به پدر یا وفاداری به حقیقت و دوستانش. یکی از مضامین اصلی رمان، بحران هویت است. تری در طول زندگیاش آنقدر نقشهای مختلف بازی کرده که بهسختی میتواند تشخیص دهد شخصیت واقعی او چیست. کورمن از این وضعیت برای طرح پرسشی مهم استفاده میکند: آیا هویت انسان چیزی است که از محیط و خانواده به ارث میبرد، یا چیزی است که باید آگاهانه انتخاب کند؟ سفر درونی تری در واقع تلاشی است برای جدا شدن از نقشی که پدرش برای او نوشته و ساختن هویتی مستقل. در کنار این مسئله، رمان به تقابل وفاداری خانوادگی و اصول اخلاقی میپردازد. رابطه میان تری و پدرش پیچیده است؛ پدر او نه یک شخصیت کاملا شرور، بلکه فردی کاریزماتیک و تا حدی دوستداشتنی است که زندگیاش بر پایه فریب بنا شده است. همین پیچیدگی باعث میشود انتخاب تری دشوارتر شود، زیرا تصمیم او نهتنها پیامدهای قانونی بلکه پیامدهای عاطفی عمیقی دارد. کورمن با قرار دادن یک نوجوان در چنین موقعیتی، خواننده را نیز وادار میکند درباره مرز میان عشق خانوادگی و مسئولیت اخلاقی تأمل کند. از نظر روایی، ریتم سریع و تعلیق مداوم از مهمترین نقاط قوت کتاب است. خطر افشا شدن هویتها و پیشرفت نقشه کلاهبرداری، داستان را پویا نگه میدارد و برای مخاطب نوجوان جذابیت ایجاد میکند. در عین حال، لحن طنزآمیز کورمن باعث میشود مضامین سنگین اخلاقی بدون تبدیل شدن به موعظهای خشک ارائه شوند. با این حال، به دلیل گروه سنی مخاطبان، برخی پیامدهای واقعی کلاهبرداری-چه از نظر قانونی و چه روانشناختی-با سادگی بیشتری حل میشوند و برخی شخصیتهای فرعی عمق کمتری دارند. در مجموع، «دغل باز» فراتر از یک داستان ماجراجویانه ساده عمل میکند و به روایتی درباره شکلگیری وجدان اخلاقی در نوجوانی تبدیل میشود. گوردون کورمن نشان میدهد که هویت واقعی انسان نه در نقشهایی که بازی میکند، بلکه در انتخابهایی که در لحظههای دشوار انجام میدهد شکل میگیرد. پیام مرکزی کتاب نیز همین است: گاهی شجاعانهترین تصمیم زندگی، ایستادن در برابر کسانی است که دوستشان داریم تا بتوانیم از حقیقت و اصول اخلاقی دفاع کنیم.
