کتاب «بازگشت ناممکن» اثر آملی نوتومب روایتی شخصی و سفرنامهای است که نویسنده در آن تجربه بازگشت خود به ژاپن، کشوری که در کودکی در آن زندگی کرده را روایت میکند. او پس از چند دهه همراه با دوستش پپ، بار دیگر به سرزمینی بازمیگردد که زمانی برایش حکم خانه را داشته است. سفر آن دو از کیوتو، شهری که کودکی نویسنده در آن گذشته، آغاز میشود و سپس به توکیو و دیگر مناطق ادامه مییابد. در خلال این سفر نوتومب با خاطراتی روبهرو میشود که هم شیریناند و هم غمانگیز؛ او با شهری مواجه است که هم آشناست و هم غریبه و در این تضاد، معنای «بازگشت» را از نو بررسی میکند. در بخشهای مختلف کتاب نویسنده بارها به رابطه خود با پدرش اشاره میکند؛ مردی که در دوران مأموریت دیپلماتیک در ژاپن زندگی خانواده را در آن کشور شکل داد و اکنون درگذشته است. حضور خاطرهی او در سفر حس میشود، گویی سایهای است که نوتومب را در هر قدم دنبال میکند. این بخشها نوعی گفتوگو با گذشتهاند، گفتوگویی میان دختری که زمانی در ژاپن زیسته و زنی که امروز به همان سرزمین بازمیگردد. نوتومب از خلال مکانها، بوها و صداهای آشنا سعی دارد خود گذشتهاش را بازیابد، اما درمییابد که زمان و انسانها دیگر همان نیستند. در کنار تأملات شخصی، کتاب تصویری دقیق از تجربه سفر ارائه میدهد. نویسنده تضاد نگاه خود با پپ را بازتاب میدهد: پپ با شگفتی و کنجکاوی یک گردشگر غربی به همهچیز نگاه میکند، در حالی که نوتومب در هر جزئیات، ردّی از گذشته میجوید. این تفاوت نگاه گاهی طنزآمیز و گاهی تلخ است. او در روایت خود از معابد، غذاهای سنتی و رفتار مردم، نه فقط فرهنگ ژاپن را میکاود، بلکه نشان میدهد چگونه یک مکان میتواند همزمان احساس تعلق و بیگانگی را در انسان زنده کند. «بازگشت ناممکن» تأملی است دربارهی هویت، دگرگونی و معنای خانه در زندگی انسان؛ روایتی که میان سفر بیرونی و سفر درونی در رفتوآمد است.
