کتاب«ظهور جامعه حرفه ای» اثر هارولد پرکین، یکی از بحثبرانگیزترین آثار تاریخ اجتماعی قرن بیستم است. پرکین که پیشتر در کتاب «خاستگاههای جامعه مدرن انگلیسی» (۱۷۸۰-۱۸۸۰) چارچوب تازهای برای فهم سده نوزدهم ارائه کرده بود، روایت خود را تا آستانه هزاره سوم پیش میبرد و تصویری کاملا نو از دگرگونی بنیادین جامعه بریتانیا به دست میدهد .ایده مرکزی کتاب، ساده اما انقلابی است: تمام نظریهپردازان کلاسیک جامعهشناسی-از مارکس تا وبر-هنگام تحلیل ساختار اجتماعی، یک طبقه سرنوشتساز را از قلم انداختهاند. پرکین نام آن را «طبقه متوسط فراموششده» میگذارد؛ نه بورژوازی مالک سرمایه، نه پرولتاریای فروشنده کار، بلکه قشر تازهای از کارشناسان آموزشدیده که دارایی اصلیشان سرمایه انسانی و تخصص رسمی است. این طبقه حرفهای، از پزشکان و مهندسان گرفته تا مدیران دولتی و حسابداران، در سکوت نظریهپردازان بزرگ رشد کرد و سرانجام در سده بیستم به نیروی مسلط جامعه بدل شد .پرکین استدلال میکند که جامعه حرفهای با دو شکل پیشین سازمان اجتماعی یعنی اشرافیت مبتنی بر مالکیت زمین در سده هجدهم و بورژوازی مبتنی بر سرمایه کارآفرینی در سده نوزدهم، تفاوت بنیادی دارد. در این نظام نوین، کارشناس متخصص بر خلاف کارآفرین کلاسیک، نیازی به اثبات شایستگی خود در بازار آزاد ندارد؛ گواهینامهها و مدارک دانشگاهی جای آزمون و خطای میدان رقابت را میگیرد. بنابراین کتاب صد سال تاریخ بریتانیا را از این منظر بازخوانی میکند. پرکین نشان میدهد که چگونه اوج نابرابری در آستانه جنگ جهانی اول، همزمان بود با اوج جامعه طبقاتی مبتنی بر سرمایه. اما در میانسده، آرمان حرفهگرایی بهتدریج چیرگی مییابد و دولت رفاه را به مثابه «سرمایهگذاری جمعی روی سرمایه انسانی» پدید میآورد. فصل پایانی کتاب با عنوان «واکنش علیه جامعه حرفهای»، هشداری پیشبینانه است. پرکین میترسد که افراطگرایی این کارشناسان قدرتمند، جامعه را به یکی از دو ورطه نئوفئودالیسم شرکتی یا دولت اقتدارگرا فروکشد . این هشدار که در ۱۹۸۹ نوشته شده، در دهههای بعد چنان به واقعیت پیوست که خوانش امروزی کتاب را غریب و تکاندهنده میکند. جامعه حرفهای برای پرکین، سرنوشت محتوم جهان پساصنعتی است. او با این کتاب نه فقط تاریخ صدساله بریتانیا، که پیشگویی مسیر آینده همه جوامعی را نوشته که از اقتصاد صنعتی گذر کردهاند.