کتاب «خار و میخک» نوشتهی یحیی السنوار، روایتی داستانی از زندگی فلسطینیان در نوار غزه از سالهای پس از جنگ ۱۹۶۷ تا اوایل انتفاضه دوم است. شخصیت اصلی داستان، احمد، در اردوگاه الشاطی متولد میشود و زندگیاش تحت تأثیر اشغال، فقر، و مقاومت شکل میگیرد. روایت داستان بر پایهی وقایع واقعی و تجربههای مستقیم یا شنیدههای نویسنده است و تنها برخی عناصر تخیلی برای پیوستگی روایت به آن افزوده شدهاند. کتاب به روند شکلگیری مقاومت در اردوگاهها، تأثیر مستقیم اشغال بر خانوادهها، و مسیرهای مختلفی که شخصیتها برای مواجهه با شرایط پیش میگیرند، میپردازد. شخصیتهای خانوادهی احمد مسیرهای متفاوتی را دنبال میکنند؛ برخی به جنبش فتح و برخی به گروههای اسلامی مانند حماس میپیوندند. این تفاوتها، تنشها و تضادهایی را در خانواده و جامعهی پیرامون بازتاب میدهند. نویسنده در بخشهای مختلف به وضعیت زندگی روزمره در اردوگاه، شرایط سخت زندان، و نحوهی برخورد گروههای مقاومت با پدیدههایی مانند جاسوسی میپردازد. او سازوکارهایی را که در داخل جامعه برای مقابله با این تهدیدها شکل میگیرند، مانند ساختارهای امنیتی و اجتماعی درونزا، شرح میدهد. روایتها شامل بازجویی، خیانت، و تنشهای امنیتی درون جامعهی فلسطینی هستند. در فصلهای پایانی، السنوار به انتفاضه دوم و عملیاتهای مسلحانه میپردازد و رابطهی آنها را با بنبستهای سیاسی و توقف مذاکرات توضیح میدهد. از نظر او، این شکل از مقاومت نه پدیدهای ناگهانی، بلکه نتیجهی مستقیم فرآیندهایی است که در طول سالها شکل گرفتهاند. رمان در کنار روایت داستانی، تصویری از استراتژیها، دغدغهها و واقعیتهای ذهنی نویسنده در دوران حبس ارائه میدهد.
