کتاب «شمنیسم: درمانگران، روحها، آیینها» اثری از مردمشناس آلمانی، کلاوس مولر است. در نشر آلمانی، این اثر از مجموعه کتب «بک ویسن» است، مجموعهای که شامل کتابهای کوتاه و مقدماتی است و با «مقدمههای بسیار کوتاه» آکسفورد همتراز بهشمار میآید. هدف این مجموعهها ارائهی یک مدخل روشن و مدرن از یک موضوع ویژه یا یک اندیشمند خاص است. در این میان، این کتاب به موضوع شمنیسم اختصاص یافته است، بحثی که در سالهای اخیر به اصطلاح مد روز بوده است. از همین منظر، هدف نویسنده، به طور خاص، عقلانی کردن موضوعی است که در دهههای اخیر با نگاهی اغلب غیرعلمی به آن پرداخته شده است: شمنیسم. به بیان دیگر، نویسنده میکشود شمنیسم اصیل قومی را از ادعاهای «شمنهای شهری» امروزی متمایز کند. شمن، واسطهای میان انسانها و نیروهای روحانی است که وظیفهاش بازگرداندن هماهنگی از بین رفتهی میان انسان، طبیعت و ارواح است. نویسنده، شمنیسم را یکی از کهنترین آیینهای شفابخشی بشر میداند و شرح میدهد که فرد برای دستیابی به این جایگاه باید آیین خاصی را از سر بگذراند؛ آیینی که او را به موجودی دوگانه، نیمهانسان و نیمهروح، بدل میکند. کتاب با نگاهی مردمشناختی و تطبیقی، این پدیده را در جوامع و مناطق گوناگون جهان پی میگیرد و میکوشد نشان دهد پژوهشگران تاکنون درباره خاستگاه، کارکرد شفابخشی و گسترهی جغرافیایی شمنیسم به چه نتایجی رسیدهاند. نکتهی قابلتوجه این است که مولر، برخلاف برخی مردمشناسان دیگر، آفریقا را در شمار مناطق دارای سنت شمنی بهمعنای دقیق کلمه نمیگنجاند؛ رویکردی که محل بحث بوده است. همچنین سبک نوشتاری کتاب، همسو با هدف مجموعه «بک ویسن»، فشرده و برای خوانندگان عمومی است، نه متخصصان دانشگاهی، اما در همین ایجاز نیز کتاب معیارهای علمیـپژوهشی را حفظ کرده است. در مجموع، با توجه به ایجاز و زبان عمومی کتاب، این اثر بیشتر برای خوانندگان عمومی و علاقهمند به مردمشناسی مناسب است که به دنبال مقدمهای علمی و قابلاعتماد درباره شمنیسم، فارغ از رنگوبوی معنویتگرایی نوظهور، هستند. برای دانشجویان و پژوهشگران مردمشناسی نیز این کتاب نقطه شروعی مناسب به حساب میآید.