کتاب «در ستایش بیسوادی» نوشته هانس ماگنوس انسنسبرگر درصدد بررسی موضوع «مهاجرت» است. این کتاب که در سال 1994 منتشر شد، همچنان امروزه نیز قابل استفاده است؛ زیرا به موضوعات بیگانههراسی، مهاجرت و پویاییهای اجتماعی-سیاسی درباره آن میپردازد. نویسنده ابتدا مهاجرت را یک امر تاریخی معرفی می کند که فقط مربوط به دنیای معاصر ما نیست و همیشه در طول تاریخ بشریت وجود داشته است. به بیان وی مهاجرت همواره بخشی از وجود انسان بوده است که توسط عوامل مختلفی مانند ضرورت اقتصادی، جنگ و تغییرات محیطی رخ داده است. پس از این نویسنده به مبحث مهاجرت در دوران معاصر با تمرکز بر کشور آلمان پرداخته است. او از شیوهای که سیاستمداران و رسانهها به این موضوع میپردازند انتقاد میکند که اغلب مهاجرت را با مفاهیم سادهانگارانه یا احساسی توصیف میکنند. به عقیده نویسنده، این رویکرد نمیتواند به علل و پیچیدگیهای مهاجرت بپردازد. بیگانههراسی و نژادپرستی موضوع بعدی این کتاب است. نویسنده بحث میکند که چگونه ترس و نفرت مردم یک کشور از «دیگری» توسط نیروهای سیاسی برای اهدافشان مورد سوءاستفاده قرار میگیرد. او همچنین ریشههای روانشناختی و اجتماعی بیگانههراسی را بررسی میکند و توضیح میدهد که این امر اغلب از ترس از ناشناختهها و تمایل به حفظ همگنی فرهنگی ناشی میشود. این کتاب همچنین اثرات اقتصادی و اجتماعی مهاجرت را هم بر کشورهای میزبان و هم بر خود مهاجران بررسی میکند. بخشی از کتاب نیز به ارائه توصیهها و خطمشیهایی برای سیاستگذاریهای کلان برای سازماندهی مهاجران اختصاص یافته است. نویسنده از سیاستهای مهاجرتی انسانیتر و منطقیتر حمایت میکند که حقوق و منزلت مهاجران را به رسمیت میشناسد. او همچنین خواستار همکاری بینالمللی بیشتر برای رسیدگی به علل ریشهای مهاجرت مانند فقر و جنگ است. همچنین قابلذکر است که در سرتاسر کتاب آرای فلسفی نویسنده به چشم میآید که مرزهای ملی سفتوسخت امروزی هیچ مشروعیتی ندارند.
