آلن رب گری‌یه

Alain Robbe-Grillet

آلن رب گری‌یه، رمان‌نویس و فیلم‌ساز فرانسوی است و نامش با آثاری پیوند خورده که به رمان نو، مشاهده، تکرار، شیء و فرم تجربی نزدیک‌اند. این معرفی قرار نیست فهرست‌وار باشد؛ مهم‌تر این است که بفهمیم خواننده چرا به سمت کتاب‌های او می‌رود. در کار او، روایت معمولاً از یک نیاز روشن شروع می‌شود: گفتن قصه، ساختن جهان، ثبت تجربه، یا نزدیک شدن به مسئله‌ای انسانی. همین نقطه شروع باعث می‌شود متن فقط اطلاعات ندهد و حال‌وهوایی مستقل پیدا کند. از آثار یا زمینه‌های شناخته‌شده او می‌توان به آثار رمان نو و فیلم‌نامه‌های او اشاره کرد. این بخش از کارنامه همان جایی است که نام نویسنده برای مخاطب فارسی‌زبان آشنا می‌شود و در حافظه کتاب‌خوانی می‌ماند. شخصیت‌ها و فضاهای آثار او معمولاً با کشمکش‌هایی ساخته می‌شوند که برای خواننده قابل پیگیری است؛ کشمکش میان خواستن و نتوانستن، میان خیال و واقعیت، یا میان فرد و جامعه‌ای که او را محدود می‌کند. ارزش چنین نویسنده‌ای را باید در نوع ارتباطش با مخاطب دید. بعضی آثار آرام و کم‌صدا اثر می‌گذارند، بعضی با هیجان و تعلیق، و بعضی با جمله‌هایی که بعدها در ذهن خواننده دوباره شنیده می‌شوند. رب‌گری‌یه داستان را از روان‌شناسی معمول دور می‌کند و به سطح اشیا، نگاه و تکرار می‌برد. خواندنش بیشتر تجربه فرم است تا دنبال کردن قصه کلاسیک.

---