کتاب «روزنوشتهای جنگ کذایی» ترجمهی فارسی اثر شناختهشدهی Carnets de la drle de guerre نوشتهی ژان پل سارتر است که نخستین بار در سال ۱۹۸۳ منتشر شد. این کتاب مجموعهای از یادداشتهای شخصی و روزانهی سارتر در فاصلهی نوامبر ۱۹۳۹ تا مارس ۱۹۴۰ را در بر میگیرد؛ دورهای خاص در تاریخ فرانسه که به «جنگ کذایی» یا «جنگ ساختگی» شهرت دارد. در این بازه اگرچه فرانسه و آلمان رسما در وضعیت جنگی بودند، اما درگیری نظامی مستقیمی رخ نمیداد و وضعیت تعلیق و انتظار بر زندگی نظامیان و جامعه حاکم بود. سارتر در این زمان به عنوان سرباز ذخیره در واحد هواشناسی ارتش فرانسه خدمت میکرد و این شرایط، فرصت قابل توجهی برای ثبت مداوم تجربهها و تاملات ذهنی او فراهم آورد. محتوای کتاب ترکیبی از توصیف زندگی روزمرهی نظامی، ثبت جزئیات محیط پادگانی، روابط میان سربازان و احساس فرسایندهی یکنواختی و بیهدفی است. سارتر نشان میدهد که نبود نبرد مستقیم، به جای ایجاد آرامش، نوعی ملال، اضطراب پنهان و حس پوچی را به همراه داشته است. در کنار این مشاهدات عینی بخش مهمی از متن به تحلیل وضعیت روانی انسان در شرایط بلاتکلیفی اختصاص دارد؛ وضعیتی که در آن فرد نه با خطر آشکار، بلکه با انتظار طولانی و نبود قطعیت روبهروست. این لایهی توصیفی، کتاب را از یک گزارش سادهی جنگی متمایز میکند. «روزنوشتهای جنگ کذایی» در سطحی عمیقتر حاوی تاملات فلسفی گستردهای دربارهی آگاهی، آزادی، انتخاب و مسئولیت فردی است. بسیاری از ایدههایی که بعدها در آثار مهم سارتر، از جمله «هستی و نیستی»، بسط داده شدند، در این یادداشتها به صورت خام و اولیه دیده میشوند. نویسنده همچنین به نقد ساختارهای اجتماعی فرانسه، ارزشهای طبقهی متوسط و زمینههای فکری و تاریخی شکلگیری جنگ میپردازد. این تحلیلها در کنار خودکاویهای روانشناختی و اشاره به روابط شخصی، تصویری دقیق از تحول فکری سارتر در یکی از حساسترین مقاطع زندگی او ارائه میدهند. از منظر تاریخی و فکری این کتاب یکی از منابع کلیدی برای درک مسیر شکلگیری اندیشهی اگزیستانسیالیستی سارتر محسوب میشود چرا که متن آن برخلاف آثار نظاممند فلسفی، ساختاری آزاد و یادداشتی دارد و همین ویژگی آن را به سندی دستاول از تجربهی زیستهی یک متفکر در آستانهی بحران بدل کرده است.
