«قصههای عهد قجر» کتابی است که به مقطع مهمی از تاریخ ادبیات ایران میپردازد. دوره قاجار هر چند مسبب بلاها و مصیبتهای زیادی برای مردم ایران بود اما بزنگاهی بود که ایرانیان آرامآرام با جهان دیگری هم آشنا میشدند، با جهان غرب و ترقی و پیشرفتهای آن. چاپ روزنامه و در نتیجه آن سادهتر شدن زبان متکلف فارسی، احداث مدارس و البته ترجمه آثار ادبی بخشی از اتفاقات مهمی است که در این دوره رخ میدهد. «قصههای عهد قجر» به این دوران و پدید آمدن داستان و رمانهایی میپردازد که ایرانیان به سبک و سیاق اروپاییها و بهخصوص فرانسویان در این دوره نوشتهاند. چرا که در این دوره بیشتر آثاری که به فارسی ترجمه میشد از زبان فرانسه بود. ادبیات ایران یعنی و شعر و نثر پیشینه بسیار کهنی دارد، اما نوشتن داستان کوتاه و رمان به سبک غربی در همین دوران قاجار آغاز میشود، هر چند که نوشتن رمان و داستان کوتاه در غرب هم تاریخی خیلی طولانی ندارد. نویسنده در کتاب «قصههای عهد قجر» با اشاره به تاریخ ادبیات جهان و ایران، تمرکزش را بر این دوره گذاشته که نقطه عطفی در ادبیات ایران است. از آنجا که این کتاب برای مخاطبان نوجوان نوشته شده است، نویسنده از طرح مباحث پیچیده پرهیز کرده و با زبانی ساده کوشیده است نوجوانان را با سرچشمههای داستان کوتاه و رمان فارسی آشنا کند. نویسنده البته این نکته مهم را هم ذکر میکند که چون در این دوره مدارس جدید تازه تاسیس شده بودند بیشتر باسوادهای آن روزگار نوجوان بودند و مخاطب بسیاری از داستانهای تالیفی و ترجمه نوجوانان بودند و میشود بسیاری از این داستانها را داستان نوجوان نامید. اولین رمانهای ایرانی بیشتر اهداف تربیتی و علمی داشتند. در اواخر دوره قاجار رمانهای اجتماعی شکل میگیرند و در آخرین سالهای حکومت قاجار رمانهای عاشقانه هم نوشته میشود. آشنایی با مهمترین رمانها و داستانهای این دوره موضوع کتاب «قصههای عهد قجری» است. کتاب با پیشگفتاری درباره پیشینه قصه در ایران و جهان آغاز میشود و سپس در بخش اول کتاب با عنوان «در دوره قاجار چه خبر بود؟» به پدید آمدن اندیشههای نو و تفکرات تجددخواهانه در این دوره میپردازد. در ادامه سید علی کاشفی خوانساری مولف کتاب در پنج فصل تاریخ ادبیات مدرن فارسی را روایت میکند. «چیزی شبیه داستان»، «چیزی شبیه رمان»، «رمانهای تولید ملی»، «داستان بلوا و انقلاب» و «حالا داستاننویسی حرفهای» عناوین این پنج فصل هستند. کتاب موخرهای نیز با عنوان «سخنی با کتابداران، منتقدان و دبیران ادبیات» دارد. «قصههای عهد قجر» برای نوجوان علاقمند به داستان و رمان کتاب مفیدی است که آنها را با زبانی ساده با سرچشمههای رمان و داستان کوتاه فارسی آشنا میکند.
