هرتا مولر

Herta Müller

هرتا مولر، نویسنده آلمانی‌زبان و برنده نوبل ادبیات است و نامش با آثاری پیوند خورده که به دیکتاتوری، تبعید، ترس، زبان و حافظه نزدیک‌اند. این معرفی قرار نیست فهرست‌وار باشد؛ مهم‌تر این است که بفهمیم خواننده چرا به سمت کتاب‌های او می‌رود. در کار او، روایت معمولاً از یک نیاز روشن شروع می‌شود: گفتن قصه، ساختن جهان، ثبت تجربه، یا نزدیک شدن به مسئله‌ای انسانی. همین نقطه شروع باعث می‌شود متن فقط اطلاعات ندهد و حال‌وهوایی مستقل پیدا کند. از آثار یا زمینه‌های شناخته‌شده او می‌توان به «سرزمین گوجه‌های سبز» و آثار مربوط به دیکتاتوری رومانی اشاره کرد. این بخش از کارنامه همان جایی است که نام نویسنده برای مخاطب فارسی‌زبان آشنا می‌شود و در حافظه کتاب‌خوانی می‌ماند. شخصیت‌ها و فضاهای آثار او معمولاً با کشمکش‌هایی ساخته می‌شوند که برای خواننده قابل پیگیری است؛ کشمکش میان خواستن و نتوانستن، میان خیال و واقعیت، یا میان فرد و جامعه‌ای که او را محدود می‌کند. ارزش چنین نویسنده‌ای را باید در نوع ارتباطش با مخاطب دید. بعضی آثار آرام و کم‌صدا اثر می‌گذارند، بعضی با هیجان و تعلیق، و بعضی با جمله‌هایی که بعدها در ذهن خواننده دوباره شنیده می‌شوند. مولر از ترسی می‌نویسد که در زندگی روزمره نفوذ کرده است. جمله‌هایش کوتاه و برنده‌اند، انگار زبان هم زیر نظر پلیس مخفی نفس می‌کشد.

---